20 năm ‘lận đận’ quảng cáo trên xe buýt ở TP HCM & Dịch Thuật Công Chứng Nhanh

Quảng cáo trên xe buýt tuyến số 5 (Chợ Lớn - Biên Hòa), tháng 4/2020. Ảnh: Quỳnh Trần

Sau thời gian dài cấm, năm 2017 thành phố cho quảng cáo trên xe buýt nhưng mới đây Sở Giao thông Vận tải đề xuất ngưng vì “chưa hiệu quả”.

Dịch Thuật Công Chứng nhanh, lấy ngay trong ngày, giá rẻ chỉ 25k Trans24H0948 944 222

Trước năm 2002, quảng cáo trên thân xe buýt ở TP HCM đã diễn ra, nhưng chưa được quy hoạch nên chỉ thực hiện quy mô nhỏ lẻ. Tháng 9/2002, UBND thành phố ban hành quyết định 108 về hoạt động quảng cáo trên địa bàn thành phố, trong đó có điều khoản “cấm quảng cáo trên phương tiện vận tải hành khách công cộng” vì sợ “ảnh hưởng mỹ quan đô thị”. Quy định này bị các doanh nghiệp phản ứng bởi cho rằng ảnh hưởng lĩnh vực quảng cáo. Chưa kể nhiều địa phương trong nước không cấm quảng cáo trên xe buýt như TP HCM. Tuy nhiên thành phố không thay đổi quan điểm.

Sáu năm sau, Sở Giao thông Vận tải thành phố lập đề án quảng cáo trên xe buýt, với mức giá từ 33 đến 55 triệu đồng một năm tùy loại xe lớn nhỏ. Kích thước quảng cáo 16-24 m2, được sơn trực tiếp vào hai bên thân xe. Thời điểm đó, TP HCM có 153 tuyến xe buýt với hơn 2.000 xe. Đề án dự kiến thu 104 tỷ đồng từ quảng cáo để bổ sung cho nguồn trợ giá xe buýt.

Quảng cáo trên xe buýt tuyến số 5 (Chợ Lớn - Biên Hòa), tháng 4/2020. Ảnh: Quỳnh Trần

Quảng cáo trên xe buýt tuyến số 5 (Chợ Lớn – Biên Hòa), tháng 4/2020. Ảnh: Quỳnh Trần

Công ty TNHH một thành viên xe khách Sài Gòn được chọn thực hiện đề án. Tuy nhiên, UBND TP HCM không thông qua đề án với lý do “thực tế hoạt động quảng cáo của thành phố còn nhiều thiếu sót, lỏng lẻo, ảnh hưởng thuần phong mỹ tục”. Quyết định số 39 được UBND thành phố ban hành tháng 6/2009 thay thế quyết định 108/2002 tiếp tục cấm quảng cáo trên xe buýt.

Trong khi TP HCM còn bàn tính, lần lựa thì nhiều tỉnh, thành như Hà Nội, Đồng Nai, Bình Dương, Long An… cho phép doanh nghiệp quảng cáo ở thân xe buýt, mang lại nguồn thu đáng kể. Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch có công văn đề nghị UBND thành phố xem xét bổ sung, sửa đổi quyết định 39/2009. Bộ này nêu doanh nghiệp “được quảng cáo trên các phương tiện giao thông” nên việc TP HCM cấm quảng cáo trên thân xe buýt chưa phù hợp quy định.

Vấn đề quảng cáo trên xe buýt sau đó rơi vào im lặng. Đến năm 2011, UBND TP HCM giao một công ty cổ phần xây dựng đề án khai thác quảng cáo thương mại trên xe buýt. Trung tâm Quản lý và điều hành vận tải hành khách công cộng được giao triển khai đề án. Theo tính toán, quảng cáo trên xe buýt sẽ đem về cho ngân sách thành phố tối thiểu 100 tỷ đồng mỗi năm.

Nhưng phải ba năm sau, tháng 6/2014 Sở Giao thông Vận tải mới trình đề án, được UBND thành phố phê duyệt vào tháng 10/2015, với 10 tuyến (156 xe) được chọn. Sau gần hai năm thí điểm, hơn 2.000 xe buýt đã được kinh doanh quảng cáo. Tuy vậy, đầu tháng 3 năm nay Sở Giao thông Vận tải lại đề xuất tạm ngưng đấu giá quảng cáo trên xe buýt nhằm điều chỉnh cho phù hợp thực trạng giao thông, nhu cầu quảng cáo ở TP HCM.

Theo Sở Giao thông Vận tại, từ năm 2017 đến 2019 thành phố chỉ chọn được một đơn vị trúng đấu giá với 25/101 tuyến buýt, đạt tỷ lệ 24%. Đây là đơn vị trúng gói thầu quảng cáo trên gần 500 xe, giá hơn 160 tỷ đồng trong thời gian 3 năm, tính từ 2017. Ngoài ra, quá trình thực hiện đề án được cho phát sinh nhiều khó khăn, vướng mắc. Trong đó có nguyên nhân xe buýt thuộc sở hữu của các xã viên hợp tác xã vận tải khó cho việc đàm phán đấu thầu.

Tuy nhiên, theo Sở Tài chính thành phố, quảng cáo trên xe buýt có từ năm 2018 đến nay tạo được nguồn thu ngân sách hơn 57 tỷ đồng. Chưa kể, việc dừng đề án sẽ tác động đến nguồn thu của doanh nghiệp chạy tuyến buýt không trợ giá. Do đó UBND thành phố không đồng ý ngưng quảng cáo trên xe buýt như đề xuất Sở Giao thông Vận tải và yêu cầu sở ngành đàm phán với doanh nghiệp gia hạn hợp đồng cho đến khi có đề án mới.

Ông Nguyễn Quý Cáp, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo TP HCM cho biết, giá quá cao, cách làm không hợp lý là nguyên nhân chính khiến doanh nghiệp không mặn mà với quảng cáo trên xe buýt ở thành phố. “Giá đấu thầu quảng cáo trên xe buýt ở TP HCM gấp 5 lần ở Hà Nội. Lưu lượng xe buýt chạy trên đường nhiều khi không đáp ứng yêu cầu, gây khó cho hành khách nên không hấp dẫn doanh nghiệp”, ông Cáp nói và cho biết ngoài thủ tục đấu thấu mất nhiều thời gian, doanh nghiệp trúng thầu phải ứng tiến cọc khá lớn, ký hợp đồng nhiều năm… khiến họ ngại tham gia.

Để quảng cáo trên xe buýt hiệu quả, ông Cáp cho rằng thành phố không nên can thiệp quá sâu mà để thị trường điều chỉnh. Bởi đa số xe buýt đang chạy đều của tư nhân, xã viên hợp tác xã, việc cho phép tự thương thảo, ký hợp đồng giúp doanh nghiệp chủ động, tiết kiệm thời gian. Mới đây hiệp hội đã có kiến nghị gửi UBND thành phố, Sở Giao thông Vận tải tháo gỡ vướng mắc nhằm thúc đẩy quảng cáo trên xe buýt phát triển.

Hiện, TP HCM có hơn 2.300 xe buýt trên 137 tuyến, bao gồm cả trợ giá và không trợ giá. Trung bình mỗi năm thành phố chi hơn 1.000 tỷ đồng hỗ trợ xe buýt. Theo tính toán nếu toàn bộ xe buýt được quảng cáo ngoài thân, thành phố thu về hơn 100 tỷ đồng mỗi năm, giúp giảm trợ giá cho loại hình này.

Hữu Công